Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων
«Νοιώσε μεγάλη χαρά, θυγατέρα Σιών, διαλάλησε τη χαρά σου, θυγατέρα Ιερουσαλήμ». Χόρευε, λαέ της πόλεως του Θεού. Σκιρτάτε οι πύλες και τα τείχη της Σιών και ολόκληρη η γη. Φωνάξτε σείς τα όρη και τα βουνά σκιρτήσατε πολύ. Τα ποτάμια, χειροκροτείστε και τα πλήθη περικυκλώστε την Σιών, βλέποντας την παρουσία του Θεού μέσα σ’ αυτήν. Ας ομονοήσουν σήμερα τα ουράνια με τα επίγεια και ας αναπέμπει ύμνους η άνω μαζί με την κάτω Ιερουσαλήμ, για τον Χριστό που βρίσκεται σʼ αυτήν, τον ουράνιο και τον επίγειο. Γύρω από τον ουράνιο χορέψτε οι νοερές δυνάμεις, και τον επίγειο ανυμνείστε τον οι άνθρωποι μαζί με τους αγγέλους.
Διότι σήμερα εμφανίστηκε ο Θεός των θεών στη Σιών. Σήμερα ειπώθηκαν λόγια δόξης για σένα, πόλη του Θεού Ιερουσαλήμ, πόλη του μεγάλου βασιλιά. Άνοιξε τις πύλες προς τιμήν αυτού που άνοιξε σε όλους τις πύλες του παραδείσου, και επίσης άνοιξε τις πύλες των τάφων πάνω από τον Σταυρό, συνέτριψε τις πύλες του άδη που ήταν για αιώνες κλειστές, και έκλεισε κατά τρόπο παράδοξο τις πύλες της παρθενίας. Σήμερα, εκείνος που τα παλιά χρόνια μίλησε με τον Μωυςή πάνω στυ όρος Σινά κατά τρόπον θεοπρεπή, εκπληρώνει τον νόμο, υποτασσόμενος στον νόμο σαν δούλος. Σήμερα έρχεται ο Θεός από τη θαιμάν στη Σιών. Σήμερα ο ουράνιος Νυμφίος, μαζί με τη Θεομήτορα παστάδα, έρχεται στον ναό. Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, βγείτε προς προϋπάντησή του. Ανάψτε γεμάτες χαρά τις λαμπάδες στο αληθινό φως. Περιποιηθείτε τους χιτώνες των ψυχών σας για χάρη του Νυμφίου Χριστού.
Μαζί με τη Σιών και οι λαοί των εθνών, κρατώντας λαμπάδες, ας τον προϋπαντήσουμε. Ας μπούμε στον ναό μαζί με τον ναό και Θεό και Χριστό. Μαζί με τους αγγέλους ας ψάλουμε δυνατά τον ύμνο των αγγέλων, «Άγιος, άγιος, άγιος ο Κύριος Σαβαώθ ο ουρανός και η γη είναι γεμάτα από τη δόξα του». Είναι γεμάτα τα πέρατα του κόσμου από την καλωσύνη του. Είναι γεμάτη όλη η κτίση από τη δοξολογία του. Είναι γεμάτη η ανθρωπότητα από τη συγκατάβασή του. Τα ουράνια, τα επίγεια και τα καταχθόνια είναι γεμάτα από την ευσπλαγχνία του, γεμάτα από τα ελέη του, γεμάτα από τις δωρεές του, γεμάτα από τις ευεργεσίες του.
«Όλα λοιπόν τα έθνη χειροκροτείστε»· όλα τα πέρατα της γης, «ελάτε και δέστε τα έργα του Θεού»· κάθε τι που αναπνέει ας αινέσει τον Κύριο»· «όλη η γη ας προσκυνήσει»· κάθε γλώσσα ας τραγουδήσει· κάθε γλώσσα ας ψάλλει· κάθε γλώσσα ας δοξολογήσει παιδί-Θεόν, σαράντα ημερών και προαιώνιο· παιδί μικρό και ηλικιωμένο· παιδί που θηλάζει, και δημιουργό των όλων. Βλέπω βρέφος, και αναγνωρίζω τον Θεό μου· βρέφος που θηλάζει και διατρέφει τον κόσμο· βρέφος που κλαίει, και χαρίζει στον κόσμο ζωή και χαρά· βρέφος που σπαργανώνεται, και με λυτρώνει από τα σπάργανα της αμαρτίας· βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας, με σάρκα πραγματικά με συνεχή παρουσία πάνω στη γη, και ταυτόχρονα ο ίδιος και στους κόλπους του Πατέρα, πραγματικά και συνεχώς στους ουρανούς.
Βλέπω βρέφος που από τη Βηθλεέμ μπαίνει στην Ιερουσαλήμ, χωρίς όμως νʼ αποχωρίζεται καθόλου από την άνω Ιερουσαλήμ. Βλέπω βρέφος που προσφέρει σύμφωνα με τον νόμο στο ναό θυσία πάνω στη γη, αλλά και το ίδιο να δέχεται τις ευσεβείς θυσίες όλων στους ουρανούς. Τον Ίδιο να κρατιέται στις αγκάλες του γέροντα κατ’ οικονομίαν, και τον Ίδιο να κάθεται σε θρόνους χερουβικούς, όπως ταιριάζει σε Θεό. Τον Ίδιο να προσφέρεται και να εξαγνίζεται, και τον Ίδιο να εξαγνίζει και να καθαρίζει τα πάντα. Να είναι ο ίδιος το δώρο, και ο ίδιος ο ναός. Ο Ίδιος αρχιερεύς, και ο ίδιος το θυσιατήριο, ο ίδιος το ιλαστήριο. Ο ίδιος να είναι αυτός που προσφέρει θυσία, και ο ίδιος να προσφέρεται θυσία υπέρ του κόσμου, και ο ίδιος να προσκομίζει τα ξύλα της ζωής και της γνώσεως. Να είναι ο ίδιος το αρνί, και ο Ίδιος η φωτιά. Ο ίδιος να είναι το ολοκαύτωμα, και ο ίδιος η μάχαιρα του Πνεύματος. Ο ίδιος ο ποιμένας, και ο ίδιος το αρνί. Ο ίδιος να είναι ο θύτης, και ο ίδιος το θύμα. Αυτός Εκείνος που προσφέρεται, και ο Ίδιος Εκείνος που δέχεται τη θυσία. Αυτός να είναι ο νόμος και ο Ίδιος τώρα να υποτάσσεται στον νόμο.
Εμπρός όμως τώρα να ακούσουμε τις σχετικές με την ημέρα διηγήσεις των ιερών Ευαγγελίων. Λέγει λοιπόν για τον Χριστό ο θαυμάσιος Λουκάς, ότι, «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον Μωσαικό νόμο, έφεραν τον Ιησού στην Ιερουσαλήμ, για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο, όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου ότι κάθε αρσενικό που ανοίγει μήτρα, πρέπει να θεωρείται ως αφιερωμένο στον Κύριο». Ο Σαμουήλ λοιπόν και ο Ισαάκ και μαζί μ’ αυτούς και ο Ιακώβ και ο Ιωσήφ και όλοι όσοι γεννήθηκαν από στείρα μητέρα, χωρίς ελπίδα, και άνοιξαν τις άκαρπες μήτρες των μητέρων τους, ονομάστηκαν άγιοι (αφιερωμένοι) του Κυρίου. Ενώ ο Χριστός, ο μόνος που γεννήθηκε από μοναδική παρθένο (του μόνου Θεού Υιός Μονογενής), και δεν άνοιξε τις παρθενικές πύλες, δεν είναι απλώς άγιος (αφιερωμένος) του Κυρίου, αλλ’ είναι Άγιος των αγίων, και Κύριος των κυρίων, και Θεός των θεών, και πρωτότοκος των πρωτοτόκων, και άρχοντας των αρχόντων, και βασιλιάς των βασιλέων, και ως τέτοιος θα ονομάζεται και θα πιστεύεται και θα προσκυνείται, και τώρα στον ναό θα ανακηρυχθεί από από τον Συμεών.
«Υπήρχε», λέγει, «ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών, και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και υπήρχε άγιο Πνεύμα επάνω του. Και του είχε αποκαλυφθεί από το άγιο Πνεύμα, ότι δεν θα πεθάνει προτού να δεί τον Χριστό του Κυρίου. Πήγε λοιπόν με έμπνευση του Πνεύματος στο ιερό, και καθώς οι γονείς του έφερναν το παιδί Ιησού, για να εκπληρώσουν γι’ αυτό τα έθιμα του νόμου, αυτός τότε το δέχθηκε στην αγκαλιά του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: Τώρα απόλυσε, Δέσποτα, τον δούλο σου με ειρήνη, σύμφωνα με τον λόγο σου, διότι είδα με τα μάτια μου τη σωτηρία σου που ετοίμασες για όλους τους λαούς, ένα φως που θα είναι αποκάλυψη για τους εθνικούς και δόξα για τον λαό σου τον Ισραήλ». «Ποιος θα μπορέσει να εξυμνήσει τα έργα της δύναμης του Κυρίου και να κάνει ακουστούς όλους τους ύμνους σ’ αυτόν;». Αυτός που κρατάει όλη τη γη στη χούφτα του, χωράει στην αγκαλιά του γέροντα, και βαστάζεται, «αυτός που κρατεί τα πάντα με τον παντοδύναμο λόγο του».
Ας αγάλλεται ο Αδάμ, λέγοντας μέσω του Συμεών στον Χριστό: «Τώρα απόλυσε τον δούλο σου, Δέσποτα, όπως είπες, ειρηνικά». Τώρα απάλλαξέ με από τα αιώνια δεσμά· τώρα γλύτωσέ με από τη φθορά· τώρα λύτρωσέ με από το θάνατο· τώρα απάλλαξέ με από τη λύπη, συ ο Υιός και Θεός μου, τον οποίον στον ναό ο Συμεών αγκαλιάζοντάς τον και κηρύττοντας το μεγάλο μυστήριο της θείας οικονομίας σʼ όλους τους εθνικούς και Ιουδαίους, σκιρτά και αγάλλεται και με λαμπρή και διαπεραστική φωνή κραύγαζε γι’ αυτόν λέγοντας· Αυτός είναι εκείνος που υπάρχει, και προϋπήρχε, και είναι διαρκώς παρών στον Πατέρα, ομοούσιος, ομόδοξος, ομοδύναμος, ισοδύναμος, παντοδύναμος, άναρχος, άκτιστος, αναλλοίωτος, απερίγραπτος, αόρατος, ακατανόμαστος, ακατάληπτος, αψηλάφητος, ακατανόητος, άδηλος.
Αυτός είναι το απαύγασμα της δόξας του Πατέρα. Αυτός είναι η σφραγίδα της συστάσεως των πάντων. Αυτός είναι το φως των φώτων, που ανατέλλει από τους κόλπους του Πατέρα. Αυτός είναι ο Θεός των θεών, και Θεός που αναγνωρίζεται από τον Θεό. Αυτός είναι η πηγή της ζωής, που προέρχεται από την πηγή της ζωής του Θεού. Αυτός είναι ο ποταμός του Θεού, που πηγάζει από τη θεία άβυσσο, αλλά δεν αποχωρίζεται απ’ αυτήν. Αυτός είναι ο θησαυρός της αγαθότητας του Πατέρα και της αιώνιας μακαριότητας. Αυτός είναι, το νερό της ζωής, που χαρίζει στον κόσμο ζωή. Αυτός είναι η άκτιστη ακτίνα, που γεννήθηκε από τον ήλιο, που υπήρχε πριν από το φως, αλλά δεν αποκόπτεται από αυτόν. Αυτός είναι ο Θεός−Λόγος, ο Οποίος έφερε τα πάντα στην ύπαρξη από την ανυπαρξία μόνο με τον λόγο του. Αυτός είναι ο Εωσφόρος, που πριν από τον εωσφόρο οργάνωσε τις δυνάμεις των ουρανίων, ασώματων, αόρατων στρατευμάτων και ταγμάτων. Αυτός είναι που μόνος άπλωσε τον ουρανό, και περπατά πάνω στη θάλασσα, σαν να είναι έδαφος. Αυτός είναι που τύλιξε την άβυσσο με ομίχλη. Αυτός είναι που στερέωσε τη γη πάνω στα νερά. Αυτός είναι εκείνος που περιτείχισε τη θάλασσα με άμμο. Αυτός είναι εκείνος που διαχώρισε το φως από το σκοτάδι. Αυτός είναι που καθόρισε την κυκλική διάταξη των άστρων. Αυτός είναι που δημιούργησε με σοφία όλο τον ορατό και νοητό κόσμο. Αυτός είναι που με χέρια αχειροποίητα έπλασε και διαμόρφωσε τον άνθρωπο από πηλό. Αυτός είναι εκείνος που μας δημιούργησε ‘κατ εικόνα’ Θεού, και που τώρα ο Ίδιος έγινε άνθρωπος σύμφωνα με τη δική μας εικόνα. Άνθρωπος, αλλά και Θεός ο Ίδιος. Έγινε άνθρωπος ως προς αυτό που βλέπεται, ολόκληρος όπως και εγώ ο ίδιος μαζί με τους ομοίους μου, για να με καθαρίσει και να με σώσει. Είναι Θεός, με όλη τη σημασία της λέξεως, τέλειος, έχοντας την ουσία του τέλειου Πατέρα. Αυτός, ενώ έχει δεσποτική μορφή Θεού, τώρα έλαβε τη δική μου μορφή του δούλου, χωρίς να μειώσει τη θεική του υπόσταση, αλλά αγιάζοντας την ποιότητα της δικής μου φύσεως. Ευρίσκεται ολόκληρος επάνω, αλλʼ επίσης ο ίδιος ολόκληρος και κάτω. Στον ουρανό γεννήθηκε προαιώνια, και στη γη ασπόρως. Είναι δημιουργός εκείνων που υπάρχουν στον ουρανό ως Θεός, και στη γη κάτω είναι δημιούργημα ως άνθρωπος.
«Ακούστε τα αυτά όλα τα έθνη». Άκουσε, Ισραηλιτικέ λαέ. Αυτός, τον Οποίο εγώ ο δικός σου ιερέας Συμεών κρατώ στην αγκαλιά μου, Αυτός, διακηρύττω με δυνατή φωνή και ομολογώ στον λαό μέσα στον ναό, είναι ο Κύριος και Θεός σου. «Γι’ αυτό πρόσεχε, λαέ μου, τα λόγιά μου· ανοίξτε τα αυτιά σας στα λόγια που βγαίνουν από το στόμα μου». Αυτό το παιδί είναι εκείνο για το οποίο ο Ησαίας προφήτεψε λέγοντας: «θα γεννηθεί παιδί για μας και θα μας δοθεί υιός, που θα ονομάζεται αγγελιοφόρος της μεγάλης αποφάσεως (του Πατέρα), θαυμαστός σύμβουλος, Θεός ισχυρός, εξουσιστής (Ισραηλιτικέ λαέ), αρχηγός της ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος». Εφόσον λοιπόν το παιδί αυτό είναι Θεός ισχυρός, τότε γι’ αυτόν είπε ο Δαβίδ, «θα φανερωθεί ο Θεός των θεών στη Σιών». Για το παιδί αυτό φωνάζει ο Ιερεμίας, ότι «ο Θεός φανερώθηκε στη γη και συναναστράφηκε τους αν- θρώπους».
Αυτό το παιδί είναι εκείνο που τα παλιά χρόνια και έσυσε τη θάλασσα για χάρη του Ισραηλιτικού λαού, και βύθισε τον Φαραώ, και έδωσε τον νόμο στους Ισραηλίτες, και έρριξε σαν βροχή το μάννα, και οδήγησε το εβραικό γένος με φωτεινή στήλη, και έσκισε τον βράχο, και διαφύλαξε άφλεκτη τη βάτο από τη φλόγα που η φωτιά της ήταν δροσερή. Αυτό το παιδί τον Μωυσή, όταν ήταν σαράντα ετών, τον έκανε φονιά του αιγυπτιακού λαού, και για σαράντα χρόνια τον έκανε βοσκό προβάτων, και επί σαράντα έτη τον έκανε οδηγό του Ισραηλιτικού λαού, και τον ενίσχυσε, ώστε να νηστέψει επί σαράντα ημέρες, όπως και αυτό το παιδί μετά τη βάπτισή του νήστεψε σαράντα μέρες, και σαράντα μέρες, μετά την αναστασή του από τους νεκρούς, αναλήφθηκε στην άνω Ιερουσαλήμ, και μετά σαράντα μέρες από τη γέννησή του από την Παρθένο, εισήλθε τώρα στην επίγεια Ιερουσαλήμ.
Για το παιδί αυτό ο Αββακούμ προφήτεψε λέγοντας: Θα έρθει ο Θεός από τη θαιμάν», δηλαδή από τον νότο. Διότι από τα νότια της Ιερουσαλήμ, δηλαδή από τη Βηθλεέμ, μπήκε τώρα στην Σιών. Για αυτό το παιδί ο Μωυσής μας διαβεβαίωσε λέγοντας, «ότι ο Κύριος και Θεός θα αναδείξει προς χάριν σας προφήτη από τους αδελφούς σας, και όποιος δεν τον ακούει, θα εξολοθρεύεται η ψυχή του». Γι’ αυτό το παιδί και ο προφήτης Δαβίδ προσευχόταν λέγοντας· «Εμφανίσου, συ που κάθεσαι πάνω στα Χερουβίμ. Θέσε σε ενέργεια τη δύναμή σου και έλα να μας σώσεις»· και πάλι: «Κάνε να μας προφθάσουν χωρίς αργοπορία οι οικτιρμοί σου, Κύριε»· και πάλι: «Κύριε, χαμήλωσε τους ουρανούς και κατέβα». Και αλλιώς: «Συ Κύριε, Θεέ των δυνάμεων, σπεύσε να επισκεφθείς όλα τα έθνη». Γι’ αυτό: «Μάθετέ το αυτό όλα τα έθνη και ταπεινωθείτε».
Δέστε λοιπόν, Ιουδαίοι, και πεισθείτε, ότι αυτό το παιδί υμνούν οι άγγελοι· αυτό προσκυνούν οι αρχάγγελο· αυτό τρέμουν οι εξουσίες· αυτό δοξάζουν οι ουράνιες δυνάμεις· αυτό υπηρετούν τα Χερουβίμ· αυτό θεολογούν τα Σεραφίφ. Αυτό υπηρέτει ο ήλιος· αυτό υπηρετεί λειτουργικά η σελήνη· σ’ αυτό υπακούουν τα στοιχεία της φύσεως· σ’ αυτό υποτάσσονται οι πηγές. Αυτό το παιδί μόλις το είδαν οι πύλες του άδη συντρίφτηκαν, ενώ οι πύλες οι ουράνιες άνοιξαν, και ο άδης βλέποντάς το τρόμαξε. Αυτό το παιδί κατάργησε τον θάνατο, τον διάβολο τον καταντρόπιασε· την κατάρα την κατάργησε, τη λύπη την έπαυσε, το φίδι το συνέτριψε· το μεσότοιχο το γκρέμισε, το πονηρό χειρόγραφο των αμαρτιών το έσχισε, την αμαρτία την πάτησε, την πλάνη την κατάργησε, την κτίση την ανάστησε. Αυτό το παιδί έσωσε τον Αδάμ, ανέπλασε την Εύα, προσκάλεσε τα έθνη, φώτισε τον κόσμο.
Γιʼ αυτό ελάτε και σείς, φιλόχριστοι και φιλόθεοι, να προϋπαντήσουμε όλοι καθαροί και χαρούμενοι τον ερχομό του Κυρίου και Δεσπότη μας. Να τον προϋπαντήσουμε όχι νομικά, αλλά πνευματικά· όχι νοιώθοντας απόλαυση στην κοιλιά, αλλά σκιρτώντας με τον πνεύμα· όχι μεθώντας με κρασί, αλλά όντας θερμοί στο πνεύμα. Έτσι σήμερα ας στολίσουμε χαρούμενοι με τρόπο λαμπρό τις λαμπάδες. Έτσι, ως υιοί του φωτός, ας προσφέρουμε τα κεριά μας στο αληθινό φως, τον Χριστό· διότι φανερώθηκε στον κόσμο «ένα φως, που θα είναι αποκάλυψη για τα έθνη». Γι’ αυτό, ως φώτα εκ φωτός, ας λάμψουμε περισσότερο και από το χιόνι, ας γίνουμε τυρί πιο άσπρο από τα γάλα, ας γίνουμε φωτινοί περισσότερο και από το πολύτιμο λιθάρι, το ζαφείρι, και πετώντας στον ουρανό άσπιλοι περισσότερο και από τα περιστέρια, ας βγούμε σε προϋπάντηση του Θεού στα σύννεφα.
Όλοι σήμερα, αλλά και πάντοτε, ας διακηρύξουμε τα γεγονότα της γιορτής. Ας χορέψουμε μαζί με τους αγγέλους, ας λάμψουν τα πρόσωπά μας μαζί με τους ποιμένες, ας προσκυνήσουμε μαζί με τους μάγους, ας γιορτάσουμε μαζί με τη Βηθλεέμ, ας προϋπαντήσουμε μαζί με τη Σιών, ας αγιασθούμε μαζί με τον ναό, ας γεμίσουμε αγαλλίαση δοξάζοντας μαζί με την Παρθένο, ας προσφέρουμε μαζί με τον Ιωσήφ, σαν δύο τρυγόνια, την ψυχή και το σώμα μας· ας αγκαλιάσουμε μαζί με τον Συμεών τον Χριστό, και μαζί με την Άννα ας τον δοξάζουμε, για να βρεθούμε μέσα στα αιώνια αγαθά, με τη χάρη και την ευσπαγχνία και τη φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, στον Οποίον ανήκει η δόξα και η δύναμη, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.