Το παιχνίδι του Ιερού

 

Πρωτοπρεσβυτέρου Μιλτιάδου Ζέρβα

Το παιχνίδι είναι μιά ανεπίγνωστη δοξολογία στη Ζωή. Τα παιδιά μιμούνται στα παιχνίδια τους όσα οι μεγάλοι πράττουν. Επαναλαμβάνουν τα λόγια, ακολουθούν  τα  βήματα, αντιγράφουν τις κινήσεις, αναπαριστούν τις δουλειές. Μα όλα εκείνα τα παιδιάστικα καμώματα δεν γίνονται με ιδιοτέλεια και σκοπό, δεν είναι υποταγμένα στην ανάγκη και την επιβίωση. Απλά ιερουργούν τη ζωή. Γι' αυτό, τελικά, το παιχνίδι από τη φύση του δεσμό έχει άρρηκτο με την ιερότητα.

   Κοιτάξτε τα μικρά αγόρια, όταν εισέρχονται στου Ναού το Ιερό, πως μυσταγωγούνται σε ένα αγγελικό παιχνίδι, στη διακονία της Θείας Λειτουργίας. 

   Μιλώ για αυτά ανακαλώντας μνήμες προσωπικές. Την εικόνα φέρνω εκείνης της πρώτης φοράς που η μάνα μου με έσπρωχνε προτρεπτικά να μπω στο Ιερό του Αγίου Δημητρίου. Εγώ αντιστεκόμουν κολλημένος στη φούστα της, μα ντράπηκα μιά γιαγιά που με πήρε με καλοσύνη από το χέρι και με οδήγησε στο πλαϊνό πορτάκι. Σκέψεις, εικόνες και αισθήματα ανακαλώ, λοιπόν, από τότε.

  'Οταν πρωτομπείς στο Άγιο Βήμα έχεις ένα φόβο και κάποιο δισταγμό. Οι πρώτες εικόνες της θέας εκείνης που το τέμπλο σου έκρυβε σε καθηλώνουν. Στέκεσαι εκεί 

που θα σε βάλουν και παρατηρείς όλα όσα υπάρχουν και όλα όσα γίνονται. Σου φορούν μιά στολή που μοιάζει με τα άμφια του παπά κι έτσι αποκτάς  κι εσύ ένα ρόλο 

στην ιερουργία κι έτσι μεταμορφώνεσαι κι εσύ σε παπαδάκι.

   Πως παίζεται όμως τούτο το καινούργιο παιχνίδι; Σε ποιούς  κανόνες πρέπει να πειθαρχήσεις; Ποιός θα κερδίσει στο τέλος; Ερωτήματα βουβά που θα απαντηθούν συν τω χρόνω, αν ακολουθήσεις τα άλλα παιδιά, όπως συμβαίνει σ' όλα τα παιχνίδια.

  Πρώτα απ΄όλα πρέπει να μάθεις πότε να κάθεσαι, πότε να σηκώνεσαι και πότε να κάνεις τον σταυρό σου. Τούτα σχετίζονται με τα λόγια του παπά και με τους ύμνους των ψαλτάδων. Καμιά φορά ξεχνιέσαι, ψιλοκουβεντιάζεις ή σε έχει πάρει κανένας υπνάκος (μιας και έχεις σηκωθεί από το κρεβάτι πολύ πρωί) μα κάποιος θα σε σκουντήξει και θα επανέρθεις  στο ρυθμό της ιερουργίας. Έτσι αρχίζεις να μετέχεις στην προσευχή, πρώτα με τη σιωπή, έπειτα με κινήσεις και πολύ μετά με τον λόγο.

   Ξάφνου έρχεται μιά στιγμή που όλα τα παπαδάκια θα σηκωθούν και θα αρχίσουν να ετοιμάζονται για μιά έξοδο από το Ιερό. Μοιάζουν οι εργασίες που γίνονται εκείνη την ώρα με την προετοιμασία κάποιας εκστρατείας. Ένας μεγαλύτερος συνήθως καθοδηγεί. Κινήσεις γρήγορες, συντονισμένες. Άλλος παίρνει λαμπάδα, άλλος εξαπτέρυγο, κι άλλος τον Σταυρό. Μερικές φορές θα χρειαστεί και το θυμιατό. Κάθε ένα από αυτά τα διακονήματα απαιτούν μιά δεξιότητα και μιά εμπειρία.

   Αρχικά το παιχνίδι με τη φωτιά. Δέος νιώθεις όταν σου ανάβουν το κερί. Πρέπει να κρατήσεις τη φλόγα αναμμένη, γιατί θα νοιώσεις ντροπή αν εισοδεύσεις με ένα 

σβηστό κερί ανάμεσα στους πιστούς. Και τη λαμπάδα ίσια πρέπει να την κρατήσεις, γιατί διαφορετικά το κερί θα στάξει καυτό στο χέρι σου κι ο πόνος του είναι πολύς.

 Κι όταν σταθείς ακίνητος στον Ναό για να πει ο παπάς τα λόγια του, δεν θα μπορέσεις να αποφύγεις τον πειρασμό να περάσεις το χέρι σου κανά δυό φορές πάνω από

τη φλόγα για να βεβαιωθείς πως σε σένα τον μικρούλη εμπιστεύτηκαν φωτιά αληθινή. 

  Το να κρατήσεις ένα εξαπτέρυγο θέλει δύναμη. Είναι από μέταλλο και είναι βαρύ. Ζοριζεσαι να το σηκώσεις και να βηματίσεις στον ρυθμό των πιτσιρικάδων που κρατούν τις ελαφριές λαμπάδες. Δεν έχεις συνηθίσει και το άμφιο που φοράς, που όσο να΄ναι δυσκολεύει τον δρασκελισμό σου. Αυτά σκέφτεσαι κι ο νους σου δεν κατανοεί το παράδοξο πως οι άυλες Δυνάμεις έχουν βάρος. Και σου φαίνεται συνάμα φυσικό και εύλογο πως στον καιρό της Λειτουργίας τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ

φωλιάζουν στις αγκαλιές των παιδιών.

  Ο Σταυρός του Χριστού απαιτεί κάποιον πολύ έμπειρο, αφού εκείνος θα προηγηθεί και θα δείξει την πορεία μέσα στον Ναό και στα υπόλοιπα παπαδάκια. Θα πει κάποιος που δεν γνωρίζει: δεν είναι και τόσο δαιδαλώδες οι στράτες του Ναού. Μα καθόλου έτσι δεν είναι, γιατί από αλλού πορεύεσαι στις Εισόδους, αλλού στο 

Ευαγγέλιο, αλλού στην πομπή της Κυριακής της Ορθοδοξίας, της Σταυροπροσκυνήσεως, της Πανηγύρεως του Αγίου. Όποιος τον Σταυρό κρατά προπορεύεται σε δρόμο μαρτυρίου.

  Το να κρατήσεις όμως στα χέρια σου το θυμιατό είναι μιά ολόκληρη τέχνη. Πρέπει η κίνηση σου να βρει τον ρυθμό, να ακούς τα κουδουνάκια να ηχούν καθαρά, να

διατηρείς το κάρβουνο αναμμένο και πυροκόκκινο, να τοποθετείς το θυμίαμα πάνω στη φωτιά, για να απελευθερώσει τα αρώματα του, να πορεύεσαι οπισθοπατώντας

με το βλέμμα στραμμένο στον ιερέα που κρατά τα Τίμια και τα Άγια.

  Μα και μέσα στο Βήμα υπάρχουν κι άλλα επίπεδα του παιχνιδιού που έχεις να φτάσεις. Η ώρα θα έρθει το μαχαίρι να κρατήσεις στα χέρια, για να κόψεις αντίδωρο,

χωρίς να ματώσεις κανένα δάχτυλο και χωρίς να φας από τα ψίχουλα που περισσεύουν. Κάποια φορά θα σου ζητήσει ο παπάς να ανάψεις το καρβουνάκι, χωρίς να το πετάξεις με τρόμο από το χέρι σου, όταν αυτό αρχίσει να φλέγεται και να πετά σπίθες εδώ κι εκεί. Θα μάθεις τη στιγμή που πρέπει το θυμιατό να δώσεις στον ιερέα, για να θυμιάσει τους πιστούς, αφού τοποθετήσεις την κατάλληλη ποσότητα μοσχοθυμιάματος, την οποία θα έχεις διαλέξει μυρίζοντας επιμελώς τα πολλά σακουλάκια που οι πιστοί έχουν φέρει. Μετά το «Πιστέυω» θα βάλεις στο μπρίκι νερό, για να βράσει, και τη διατεταγμένη ώρα θα παραδώσεις το «ζέον» στον λειτουργό χωρίς να ζεματιστείς και χωρίς να τον κάψεις. Το κεφάλι θα μάθεις να το σκύβεις, όταν ο ιερέας το Πνεύμα το Άγιο καλεί τα Τίμια Δώρα να καθαγιάσει.

  Ετοιμότητα πρέπει να έχεις για να μεταφέρεις τα κοφίνια με τον τεμαχισμένο άρτο, ώστε ο ιερέας να τον υψώσει και και να τον ευλογήσει. Αργότερα το αντίδωρο θα 

βγάλεις στο σολέα για να το μοιράσει ο λειτουργός στους εκκλησιαζόμενους. Στο πέρας της ακολουθίας θα μάθεις το άμφιο σου να διπλώνεις και να το τοποθετείς στην καθορισμένη του θέση.

   Κι έτσι, παιδάκι πράγμα, ανοίγεσαι από το παιχνίδι στη μετοχή ενός μυστικού βίου. Συμμετέχεις στην ιερουργία και τη θεολογία, ανοίγεσαι στην αλήθεια και στο νόημα, συνδράμεις στη σωτηρία και τον αγιασμό ολάκερης της κτίσης, με τον δικό σου μικρό και αδύναμο τρόπο, τον τρόπο τον παιδικό, τον μόνο τρόπο που εισάγει στη Βασιλεία του Θεού.

  Τούτο συμβαίνει τις Κυριακές και σε κάθε Λειτουργία με τα παιδιά του Ιερού, που παίζουν σε κάποιες γωνιές της γης, με τον Θεό, τους αγγέλους και τους ανθρώπους, τα παιχνίδια του ουρανού.

 

περιοδικό Πειραϊκή Εκκλησία, τεύχος Σεπτεμβρίου 2025.